کتاب «فقه و امنیت» منتشر شده است


به گزارش شفاف، کتاب «فقه و امنیت (مطالعات امنیتی در میراث فقه شیعه)» اثر محمد اسماعیل نباتیان در ۵۱۵ صفحه توسط پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی منتشر شد.

یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های پیش روی جهان اسلام، کاهش امنیت است که خود را در جنگ‌های داخلی، اشغالگری، تروریسم تکفیری و غیره نشان داده است. امنیت به عنوان یک هنجار توسط ارزش ها و زمینه های بومی جوامع نفوذ می کند. بنابراین استفاده از علوم اسلامی در برون رفت از این چالش ها بسیار مؤثر است.

فقه به عنوان یک دانش راهبردی و اصیل اسلامی نقشی بی بدیل در حیات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی مسلمانان دارد و نتیجه آن میراث عظیم فقه است. پیشنهادهای فقهی بسیاری در این میراث موجود است که به عوامل و شرایط امنیت و عوامل تهدید کننده امنیت می پردازد.

پژوهش حاضر، پژوهشی امنیتی در میراث فقه شیعه است که با تمرکز بر آثار ارزشمند جواهر الکلام و دیگر آثار فقهی شیعه به استخراج و استنباط گزاره های فقهی امنیت و ابعاد و مراتب مختلف آن از طریق استنباط استنادی پرداخته است.

پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و دانشگاه معارف اسلامی بر اساس تفاهم نامه ای برای توسعه بیشتر فعالیت های پژوهشی و انتشاراتی در حوزه علوم انسانی با رویکرد اسلامی، برخی پایان نامه ها و رساله های دانشجویی را منتشر کرده اند.

هدف این پایان نامه استفاده از میراث ارزشمند فقه شیعه برای استخراج گزاره های فقهی مسائل امنیتی در ابواب مختلف فقهی و بررسی آنها با استفاده از روش استنباط استنادی است.

اثر حاضر با هدف بررسی موضوع امنیت از منظر فقه شیعه نوشته شده است. از این رو، با تطبیق و رعایت ابواب مختلف فقهی در آثار فقهای شیعه، تلاش شد تا از این منابع در بیانات فقهی امنیت استفاده شود و زمینه تأملات در فقه امنیتی فراهم شود.

ساختار اثر:

این اثر در ۱۰ فصل تهیه و تدوین شده است. در فصل اول این اثر به مفاهیم و چارچوب نظریه بحث مذکور کتاب پرداخته شده و ضمناً به ارکان امنیت و ابعاد امنیتی پرداخته شده و امنیت به سه دسته تقسیم می‌شود.

فصل دوم این کتاب با عنوان «امنیت شخصی» نوشته شده است که در فصل مذکور، اقوال حقوقی در خصوص عوامل ایجاد و حفظ امنیت فردی (حفظ حیثیت، افراد متعهد و…) و اقوال حقوقی در خصوص عواملی که ایمنی فردی را تهدید می کند بیان شده است.

نویسنده در فصل سوم کتاب «فقه و امنیت» به بررسی امنیت خانواده می پردازد. خانواده توصیف شده است.

در فصل چهارم با عنوان «تامین اجتماعی» توضیحات حقوقی در مورد عوامل خطر تأمین اجتماعی (نگاهی به فرزندان نامشروع، زنا، حیوان خواهی و پاکدامنی، فحشا، کفر، ظلم، تبعیض، دروغ و …) و بیانیه مافوق. از عوامل تأمین و حفظ امنیت اجتماعی (حدود و مجازات، امر به معروف و نهی از منکر، حجاب، تعاون، وفای به عهد و …) ذکر شده است.

فصل پنجم کتاب «صلاحیت و امنیت» که به «امنیت نظامی/امنیت ملی» می پردازد، حاوی اقوال حقوقی استقرار و تأمین امنیت نظامی (شامل جهاد، رابطه، قاعده امتناع سبیل، قاعده امنیتی و…) است. و پیشنهادات رویه قضایی در مورد عوامل تهدید کننده امنیت نظامی دارالحرب و غیره و امنیت جهان اسلام (دارالاسلام) طرح شده است.

در فصل ششم این پایان نامه نگارنده به تحلیل مبحث «امنیت سیاسی» پرداخته و گزاره های فقهی امنیت سیاسی دولت محور و گزاره های فقهی امنیت سیاسی فردمحور را مورد بحث و بررسی قرار داده است.

«امنیت فرهنگی» عنوان فصل بعدی این کتاب است که در آن گزارش های حقوقی در زمینه تأمین و حفظ امنیت فرهنگی (شامل تعظیم در برابر شعائر دینی، نهادهای مرجعیت و روحانیت، نهادهای مساجد، هیئت های مذهبی) و بیانیه های حقوقی درباره عوامل تهدید امنیت فرهنگی (کتاب های سوء جهت، شباهت به کافران، ارتداد و …) توضیح داده شده است.

در فصل هشتم کتاب با عنوان امنیت اقتصادی، بیانات فقهی عوامل تهدیدکننده امنیت اقتصادی (اعم از ربا، فقر، احتکار، استهلاک، اسراف و اتلاف و …) و گزاره های فقهی عوامل تأمین و حفظ اقتصاد. امنیت (اعم از عدالت اجتماعی، خمس و زکات، وقف، قرض، صدقه و انفاق، قاعده احترام به اموال و اعمال مسلمانان) مورد بحث قرار می گیرد.

در فصل بعدی این کتاب به «حفاظت از محیط زیست» پرداخته شده و پایان نامه های حقوقی حفاظت از خاک، رفاه حیوانات و حفاظت از گیاهان توضیح داده شده است.

فصل دهم و پایانی این کتاب به بررسی «امنیت اقتصادی» می‌پردازد. در مقدمه این فصل، ابعاد فقهی قطعیت حقوقی مورد تحلیل قرار گرفته و پایان نامه های فقهی درباره اشکال و سازوکارهای قطعیت حقوقی فهرست شده است.

تکه ای از اثر

* سیستم نگهدارنده قوانین

این قاعده به عنوان یکی از اقوال فقهی، برقراری و حفظ امنیت حکومت اسلامی است و آنچه در این قاعده به ذهن متبادر می شود، حفظ مطلق نظام انسانی است; بررسی نظر در روایات، آراء و قواعد فقهی نیز همین رویکرد را در منطق و در مفهوم «نظام» نشان می دهد.

اساساً امام علی (ع) – متأثر از سیره پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) و معارف اسلامی – برای حفظ نظام به مسائل اجتماعی و سیاسی می پردازد. تبلور عینی و فکری این سیره امام علی (ع) را می توان به وضوح در تفکر حقوقدانان شیعه و مطالعات حقوقی مشاهده کرد.

امام خمینی (ره) – تنها فقیهی که موفق به برقراری یک نظام سیاسی مبتنی بر شرع شده است – می نویسد: «بزرگترین وظیفه همه ما و شما و همه ملت و همه روحانیت، حفظ این جمهوری اسلامی از حراست از وظایف بزرگ است. “

علاقه مندان برای خرید اینترنتی این کتاب می توانند با آدرس اینترنتی تماس بگیرند.